Get Adobe Flash player
Dzisiaj jest: 19 Sierpień 2017    |    Imieniny obchodzą: Konstancja, Emilia, Julian

Historia

    Historia miejscowości dzisiejszej Gminy Pielgrzymka sięga z pewnością czasów, gdy terenami tymi władało plemię Bobrzan. Akt lokacji diecezji praskiej z roku 967 wspomina bowiem o Śląsku, wskazując na regiony Ślężan, Bobrzan, Dziadoszan i Trzebowian. Co prawda zdaniem Schultego obszar wokół Legnicy i Gór Kaczawskich, a więc tereny obejmujące także współczesną Gminę Pielgrzymka, znajdowały się we władzy Trzebowian, ale brak dziś po temu wyraźniejszego uzasadnienia.

    Z tych przedpiastowskich czasów nie dochowały się w zasadzie żadne ślady przeszłości.

    Jedynie niektórzy badacze przypuszczają, że tzw. "szańce szwedzkie", przypisywane czasom wojny trzydziestoletniej, mogą tak naprawdę stanowić pozostałości słowiańskich umocnień.

    Historia materialna tej przestrzeni, udokumentowana źródłami archiwalnymi czy przetrwałymi do dziś budowlami, rozpocznie się na dobre w wieku XIII. W roku 1211 Złotoryja otrzyma prawa miejskie (na prawie polskim), a położony w jej pobliżu zamek w Rokitnicy będzie niejednokrotnie gościł zarówno księcia Henryka Brodatego, jak i jego małżonkę, późniejszą patronkę Śląska, św. Jadwigę (budowlę nazywano zresztą często "zamkiem św. Jadwigi"). To właśnie księciu Henrykowi Brodatemu przypisuje się ofiarowanie klasztorowi cysterek w Trzebnicy w roku 1206 lasu pod Złotoryją, w którym na wykarczowanych terenach powstać miały Probosthougay (Proboszczów) i Twardoczicze (Twardocice). Bliższe prawdy wydają się być nadania tych terenów na rzecz klasztoru w Lubiążu (potwierdził je 12 maja 1232 roku papież Grzegorz XI, pisząc o tzw. "łanach złotoryjskich"). Trudno dziś jednak dociekać, które dokładnie tereny znalazły się pod czyją władzą zwierzchnią; wiadomo, że Alberti villa (Wojcieszyn), villa Peregrini (pielgrzymka) i nova villa australis (Nowa Wieś Grodziska) obok Adlungesdorph (Zagrodna) odprowadzały dziesięcinę do kapituły we Wrocławiu (dokument biskupa Tomasza z 9 stycznia 1268 r.).

    Wydarzeniem, które niewątpliwie zmieniło charakter rozwoju tej ziemi, była bitwa z Tatarami (Mongołami) pod Legnicą w dniu 9 kwietnia 1241 roku. Poległ w niej dowodzący hufcami syn Henryka Brodatego - Henryk Pobożny. W szeregach jego wojsk znaleźli się m.in. złotoryjscy górnicy i - co dla naszej historii bardziej interesujące - templariusze. Rycerze z czerwonym krzyżem na białym płaszczu pojawili się na Śląsku za czasów Henryka Brodatego. Niektóre przesłanki wskazują na to, że na miejsce jednej ze swych siedzib wybrali Pielgrzymkę. Czy wśród 5 rycerzy zakonu templariuszy, którzy polegli w starciu z Mongołami, można doszukiwać się załogi kasztelu z villa Peregrini - pozostanie już chyba na zawsze tajemnicą. W samej Pielgrzymce nie zachował się żaden ślad ich obecności. Kościół (obecnie p.W. św. Jana Nepomucena) wspominany jest w dokumentach dopiero w roku 1305. Jeśli więc nawet templariusze założyli tu jakiś kasztel i kościół bądź kaplicę, to nie przetrwały one próby czasu.

    Większość miejscowości Gminy Pielgrzymka powstała niewątpliwie w czasach średniowiecza. Czaple (Hokenow) pojawią się w zapisach z roku 1379, pobliski Choiniec (Hainwald) w roku 1339, Jastrzębnik (Steinberg) w roku 1399, Nowa Wieś Grodziska (nova villa australis) w 1268, Nowe Łąki (Neuwiese) jako folwark Pielgrzymki około roku 1675, Pielgrzymka (PilgrimstoifJ w 1251, Proboszczów (Probostougay) w 1206, Sędzimirów (Wilhelmivilla) w 1305, Twardocice (HarpechtisdoifJ w 1205, Rochów (Armenruhe) w 1390, Woj cieszyn (villa Alberti) w 1268, a kolonia Twardocic - Zielonki (Feldhauser) dopiero w 1786 roku.

    Losy miejscowości przez stulecia związane były z dziejami księstwa legnickiego i jego piastowskimi władcami. W roku 1428 ziemie te zostały spustoszone w trakcie najazdu husytów. W wieku XVI, wraz z decyzją księcia Fryderyka II o zmianie konfesji. na luterańskie, także ówcześni mieszkańcy w swej zdecydowanej większości przeszli na wyznanie ewangelickie. Elementem charakterystycznym i wyróżniającym ten teren było osiedlenie się w Proboszczowie, Rochowie i Twardocicach, w mniejszym zaś wymiarze także w Czaplach i Nowej Wsi Grodziskiej wyznawców Caspara Schwenckfelda. Od drugiej połowy XVI stulecia aż do lat 30. wieku XVIII schwenckfeldyści i ich losy splatały się ściśle z historią tej ziemi, a ich prześladowania pod władzą habsburskiego cesarza Karola VI stały się ostrzeżeniem przed tym, do czego jest w stanie posunąć się religijny fanatyzm i zaślepienie.

    Srogimi doświadczeniami odcisnęły się lata wojny trzydziestoletniej. Wiele miejscowości, jak Sędzimirów, opustoszało całkowicie, w innych, jak np. Proboszczowie, zawleczona przez wojsko dżuma pochłonęła ponad połowę mieszkańców.

    Nie mniej ciężkie doświadczenia spadły na zamieszkałych tu ewangelików w latach powojennych. Księstwo legnickie, które po śmierci ostatniego Piasta Jerzego Wilhelma znalazło się w 1675 roku na całkowitej łasce katolickiego cesarza Austrii, formalnie pozostało ewangelickie, lecz cesarscy urzędnicy niemal bez przerwy starali się owo "heretyckie" wyznanie wykorzenić. A to odebrano protestantom kościoły i przekazano je katolikom, choć tych ostatnich w księstwie legnickim było w owym czasie niewielu, to znów bez wyraźnych powodów odprawiano pastorów. Lata 1653-1740 określano potem w literaturze niemieckiej okresem "wielkiej drogi kościoła". A przecież i tak było tu lepiej niż np. w sąsiednim księstwie świdnicko-jaworskim, gdzie ewangelikom zabroniono wyrażania w jakikolwiek sposób swojego kultu. Garnęli się więc do świątyń księstwa legnickiego, przebywając czasem dziesiątki kilometrów. W ten sposób wszystkie w zasadzie kościoły z terenu dzisiejszej Gminy Pielgrzymka zaczęły od drugiej połowy wieku XVII aż do lat 40. wieku XVIII pełnić rolę kościołów granicznych, zwanych też ucieczkowymi. Największą sławę zyskała wśród nich świątynia w Proboszczowie, która nawet w okresie, gdy niemal wszystkie kościoły ewangelickie zamknięto, pozostawała otwarta dla wiernych.

    Druga połowa wieku XVIII i w zasadzie cały wiek XIX (z wyłączeniem okresu wojen napoleońskich) to dla miejscowości gminy czas względnego dobrobytu i rozwoju, który przerwą wydarzenia pierwszej wojny światowej. To tamte lata ukształtują na długo przywiązanie mieszkańców do tych ziem, obrosną z czasem legendą bliską chyba tej, z jaką Polacy wspominaj ą Kresy.

-------------------------------------------

    Ogromne przemiany przyniósł wiek XIX. W 1850 r. Pielgrzymka i Nowe Łąki liczyły 1896 mórg ziemi, łąk i ogrodów oraz 963 morgi lasu. Miejscowość zmieniła wygląd, stawiano nowe, murowane budynki. 15 maja 1896 r. uruchomiono linię kolejową z Nowej Wsi Grodziskiej do Jerzmanic (przez Pielgrzymkę) i doprowadzono elektryczność.

    Podczas l wojny światowej (1914-1918) na terenie Pielgrzymki pojawili się jeńcy wojenni. Istniały tu obozy jenieckie, złożone przeważnie z jeńców francuskich i belgijskich oraz radzieckich. Były to oddziały robocze większego obozu w Zgorzelcu.

    Utworzona w 1945 r. gmina, z ośrodkiem w Pielgrzymce, obejmowała do 1959 r. również Grodziec i Jurków (oprócz Czapli, Wojcieszyna, Twardocic, Proboszczowa, Sędzimirowa, N. W. Grodziskiej i Nowych Łąk, które uzyskały status samodzielnej wsi). Pierwszym jej wójtem został Michał Lisowski. W obecnych granicach gmina istnieje od 1973 r.



 bip

eboi


Przetargi Agencji Nieruchomości Rolnych

anr


System Informacji Przestrzennej

gminny portal mapowy


fundusze


Regionalny System Ostrzegania RSO

rso